Matthijs den Dekker

Stel vragen, zoek God, reis mee. Verhelder je blik. | Een blog sinds 2013

Kosmos by NASA

Galilei, wetenschap en morrelen aan je Godsbeeld (deel 1)

Een reactie plaatsen

Stel, dit is je wereld: de aarde is het centrum van het heelal. Om de aarde draaien de planeten, de maan en de zon in perfecte cirkels. Daarbuiten bevindt zich de cirkel van de sterren die in onveranderlijkheid hun cirkel om de aarde draaien. De hemellichamen zijn perfect en onveranderlijk. Dit wereldbeeld komt voort uit het Griekse denken en is al een millennium onveranderd. Je leeft namelijk in 1640.ptolemy

Je hebt geen reden om aan dit beeld van de kosmos te twijfelen. Het past bij wat je weet uit de Bijbel en het past bij je beeld van God. God is perfect en daarmee onveranderlijk en statisch. Zijn perfecte en onveranderlijke schepping concentreert zich om de mens. Die heeft met de zondeval helaas wel die planeet aarde aan chaos, verandering en lelijkheid overgegeven, maar gelukkig is daar de perfecte en onveranderlijke kosmos als teken van God.

Een ander wereldbeeld

Het was dit wereldbeeld dat Galileo Galilei aan diggelen sloeg. Voortbordurend op ontdekkingen van Copernicus en Kepler stelde hij dat:

  • de zon centraal staat en niet de aarde
  • de baan van hemellichamen niet perfect rond is, maar zo’n lelijke en onelegante ovaal
  • de sterren en planeten aan verandering onderhevig zijn
  • tot overmaat van ramp: de planeten zijn lelijk; de zon heeft vlekken en de maan heeft kraters.

Godslastering! De Kerk steigerde en het was duidelijk waarom. Door aan het gangbare wereldbeeld te morrelen, morrelde Galilei ook aan het gangbare Godsbeeld. Hoe durf je te stellen dat Gods schepping niet perfect en onveranderlijk is! Huisarrest voor die ketter en zijn boek gaat op de zwarte lijst!

Een ander Godsbeeld

Galilei was niet alleen overtuigd van zijn kosmologie, maar stelde ook de volgende vraag: Waarom vinden we met z’n allen onveranderlijkheid het toppunt van perfectie? Waarom vinden we dat eigenlijk zo mooi. Is er niet juist schoonheid te vinden in groei, ontwikkeling, verandering? Is het leven, met zijn op natuurwetten gebaseerde in balans zijnde chaos, niet een veel mooier voorbeeld van perfectie? Waarom is ons Godsbeeld zo nauw verweven met één bepaald wereldbeeld, dat we het godslasterlijk vinden als we ons beeld van de kosmos aan moeten passen aan wetenschappelijke ontdekkingen?

Galilei had gelijk. Veel christenen tegenwoordig zien schoonheid in groei, ontwikkeling en verandering en spreken over de dynamiek van God en van zijn Geest. We zien zijn creativiteit in zijn schepping en in de weerbaarheid van het leven. De uithoek van het heelal waar we leven geeft ons het gevoel van nietig te zijn en daarbij vinden we het des te bijzonderder dat God ons kent. Ons Godsbeeld is breder geworden.

Het roept bij mij deze vraag op: In hoeverre is ons Godsbeeld van nu verweven met één bepaald wereldbeeld?

Ik loop vaak in dezelfde val als de Kerk ten tijde van Galilei. Mijn wereldbeeld is en was vaak gestoeld op één bepaalde uitleg van de Bijbel en op een eenzijdig beeld van God. Als de wetenschap vragen stelde bij mijn wereldbeeld, voelde dat als een aanval op mijn geloof en op God. Maar wat als mijn Godsbeeld te nauw verweven is met mijn wereldbeeld, mijn idee van de kosmos? Dan blijkt God opeens groter te kunnen zijn dan ik had verwacht…

Volgende week deel twee van deze blog.

Voor een interessant essay over Galilei, zijn conflict met de Kerk en hoe dat ons Godsbeeld veranderde: Lees Science, Theology & the Copernican Revolution van theoloog John F. Haught.

(Fotocredit: NASA)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *