Matthijs den Dekker

Stel vragen, zoek God, reis mee. Verhelder je blik. | Een blog sinds 2013

Waar ga je voor? Karakter of persoonlijkheid?

Een reactie plaatsen

Mark Rutte is een politicus met persoonlijkheid. Hertog Jan is bier met karakter. Heeft Mark Rutte dan ook karakter? Of Hertog Jan-bier persoonlijkheid? Cultureel historicus Warren Susman schreef over karakter en persoonlijkheid in een van zijn boeken. (Dat heb ik overigens niet zelf gelezen, maar kwam ik tegen in dit boek.) Zijn observatie was dat de Amerikaanse maatschappij rond 1900 een overgang doormaakte van een cultuur van karakter naar een cultuur van persoonlijkheid. Die verandering zorgde voor veel ellende.

Innerlijk en uiterlijk

Wat is het verschil? Karakter draait om innerlijke kenmerken: eer, volharding, wijsheid, discipline, arbeid. Het ging niet zozeer om hoe je overkwam, maar om hoe je was, ook thuis, alleen. Daar werden mensen om bewonderd. De cultuur van persoonlijkheid draaide het om: van innerlijke kracht naar uiterlijke aantrekkelijkheid: charisma, enthousiasme, energie, humor. Voortaan werden de mensen bewonderd die goed overkwamen; mensen werden opeens ‘een hele persoonlijkheid’.

Met die draai van karakter naar persoonlijkheid kwam meer de nadruk te liggen op: ‘Hoe kom ik over?’ in plaats van ‘Hoe ben ik?’ Bewondering verschoof van mensen die een goed karakter hadden, naar mensen die een goede uitstraling hadden. Uiterlijk gedrag werd belangrijker dan innerlijk karakter. Het leidde tot mensen met veel overtuigingskracht, ondanks hun slechte ideeën. Het leidde tot extraversie als norm voor de maatschappij. Het leidde tot populariteit van oppervlakkige, maar charismatische personen.

Verblinden door persoonlijkheid

Het is een belangrijk onderscheid, omdat het ons scherper leert kijken. Ik denk dat die verandering in Europa minder sterk is geweest. Ik zie ook dat aandacht voor karakter weer terrein aan het winnen is. En dat is goed (al leidt het tot onzinreclame over bier of kaas met karakter). Maar ook in Nederland lopen we snel achter mensen met persoonlijkheid aan. En ook in de kerk hebben we de neiging ons daardoor te laten verblinden. Er is niets mis met persoonlijkheid, maar wel als we daarbij karakter uit het oog verliezen. We kennen denk ik allemaal wel mensen met een bruisende persoonlijkheid, maar een zwak karakter, die veel volgelingen trekken.

Het verschil tussen karakter en persoonlijkheid maakt het voor mij weer wat helderder waar het om gaat. Kiezen we voor persoonlijkheid of karakter? Kiezen we voor (alleen) uiterlijke aantrekkelijkheid of kijken we dieper? Wat vind jij?

(Fotocredit: www.hertogjan.nl)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *