Matthijs den Dekker

Stel vragen, zoek God, reis mee. Verhelder je blik. | Een blog sinds 2013

Robben island

Mijn gids op Robbeneiland

Een reactie plaatsen

De zwarte man had een vriendelijke uitstraling. Een bolrond, kaal, diepbruin hoofd, met bolle wangen en dikke lippen. Zijn stem leek van achter uit zijn keel te komen en zijn handen maakten steeds maar weer dezelfde beweging, rusteloos. Voor de navel de vingertoppen tegen elkaar, ze losjes horizontaal uit elkaar zwaaien, terug tot ze elkaar weer raken en dan een korte zwiep naar boven, weer terug en opnieuw. Keer op keer, als een dirigent die een eentonig muziekstuk dirigeert. Voor veel toeristen om mij heen was deze man de attractie van de dag.

Eentonig

Zo stond het namelijk ook aangeprezen in de reisgidsen: rondleiding door een voormalig politiek gevangene. Deze man had hier gezeten tijdens het apartheidsregime. Hij vertelde, net zo eentonig als zijn handenzwaaien, over zijn leven hier en over de behandeling van de gevangenen. Hij vertelde over Nelson Rolihlahla Mandela, zijn naam steeds volledig uitsprekend, waarbij de hl-klank in het Xhosa een s-achtige uitspraak krijgt, waarvoor je lucht links en rechts langs je tong moet laten sissen.

Hij vertelde over zwarte gevangenen die zomer en winter in korte broek en korte mouwen moesten lopen, zonder schoenen. Zwarten stonden lager op de ladder dan kleurlingen. Kleurlingen kregen een lange broek, lange mouwen, sokken en schoenen. Kleurlingen kregen een minieme hoeveelheid jam op hun dagelijkse boterham, zwarten kregen geen brood, maar energiepap en zeker geen jam. Hij vertelde over stokslagen, stenen hakken en afgeluisterd worden om te voorkomen dat over politiek gepraat werd.

Vrienden

Voor de navel de vingertoppen tegen elkaar, ze losjes horizontaal uit elkaar zwaaien, terug tot ze elkaar weer raken en dan een korte zwiep naar boven, weer terug en opnieuw. Zijn eentonige presentatie maakte, juist door de afwezigheid van elke poging tot intonatie, des te meer indruk. Onrecht, onderdrukking, wreedheid, racisme.

Op Robbeneiland werken voormalige bewakers en voormalige gevangenen samen. Ze onderhouden de plek en geven rondleidingen. De gids vertelde dat hij nu vrienden was met de blanke bewakers. Vrienden. Aan het eind van de rondleiding, het eind van zijn beschrijving van de gruwelen, kwam dat ene zinnetje. Now we are friends. De gevangenen hadden besloten om de cirkel te doorbreken en geen wraak te nemen, niet terug te slaan toen ze de kans kregen. Het moet de man jaren gekost hebben om dat te kunnen zeggen. Now we are friends.

Ik schreef deze blog na een vakantie in Zuid-Afrika. Nu is Mandela overleden en politieke en religieuze leiders wereldwijd roemen zijn daden. Mandela stond voor verzoening, vergeving en het overbruggen van dat wat mensen scheidt. Laten we zijn nagedachtenis eren door er niet alleen over te praten, maar het vooral te doen. Zoals nog steeds elke dag blanken en zwarten samen Robbeneiland onderhouden, om de wereld te laten zien dat het mogelijk is.

(Fotocredit: Ewan McIntosh, creative commons)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *