Matthijs den Dekker

Stel vragen, zoek God, reis mee. Verhelder je blik. | Een blog sinds 2013

Relativiteitstheorie

Verscheurd: Als twee onverenigbare zaken er toch zijn

Een reactie plaatsen

Het heeft me lang gefrustreerd dat ik niet in staat was de relativiteitstheorie van Einstein te vatten. Ik heb er simpele boekjes over gelezen, met leuke plaatjes van mannetjes in raketten, maar het kwam niet. Tot gisteren. Gisteravond zat ik met een vriend achter een pint Guinness in de Ierse pub. Toen mijn glas halfleeg was (of halfvol, inderdaad) kwamen we om een of andere reden op de relativiteitstheorie en aangezien hij natuurkundige is, kon hij al mijn vragen beantwoorden.

Ik was blij dat ik eindelijk meer begreep, toen hij nog iets interessants zei. Het schijnt namelijk zo te zijn dat de twee grote theorieën van de natuurkunde, de relativiteitstheorie en de kwantummechanica, niet allebei waar kunnen zijn. Er zijn dus twee theorieën die deze wereld beschrijven, die allebei ondersteund worden door sterke aanwijzingen en voorspellende waarde hebben, waarbij de één niet zou moeten kunnen kloppen als de ander waar is. De grote uitdaging van de natuurkunde op dit moment is dan ook het ontdekken van de overkoepelende mechanismen, die we nu nog niet zien of kennen, die verklaren waarom de twee theorieën toch allebei kunnen bestaan.

Spanning

Toen ik daarover nadacht besefte ik dat we dat in het geloof ook vaak hebben: we zien twee dingen die eigenlijk niet naast elkaar zouden moeten kunnen bestaan, maar toch zijn ze er. We geloven dat God geneest, zijn woord zegt dat Hij geneest op gelovig gebed, en toch geneest mijn vader/moeder/dochtertje/vriend niet. Jezus wordt de Vredevorst genoemd, maar zegt: “Denk niet dat ik gekomen ben om vrede te brengen. Ik breng geen vrede, maar het zwaard.”

Bron: Deutsches Bundesarchiv

Ik las iets over Dietrich Bonhoeffer dat die spanning ijzingwekkend dichtbij bracht. Bonhoeffer is een bekende Duitse theoloog die tijdens de Tweede Wereldoorlog in opstand kwam tegen het Nazisme en uiteindelijk in een concentratiekamp geëxecuteerd werd, drie weken voor de bevrijding. Bonhoeffer was ervan overtuigd dat Jezus ons oproept onze vijanden lief te hebben, te bidden voor wie ons vervolgen en zonder geweld te reageren als anderen geweld gebruiken. Hij was ervan overtuigd dat Jezus van ons en dus ook van hem vraagt niet te moorden, niet te doden en onze vijanden lief te hebben. Alleen was zijn vijand Hitler. Bonhoeffer was er ook van overtuigd dat de enige manier om Hitler te stoppen was hem te vermoorden. Hij was ongehoorzaam aan wat Jezus van hem vroeg en nam deel aan een complot om een aanslag op Hitler te plegen. Die aanslag mislukte en dat was de reden dat Bonhoeffer in het kamp terechtkwam.

Onverscheurd

Wat ik zo mooi vind aan de natuurkundige theorieën, en wat Bonhoeffer zo onvoorstelbaar indrukwekkend in de praktijk bracht, is dat beide onverenigbare zaken tegenover elkaar blijven bestaan. Geen makkelijke antwoorden dat de Bijbel het wel niet zo bedoeld zal hebben, of dat mensen liefhebben soms betekent dat je ze moet straffen. Bonhoeffer leefde in de spanning van twee zaken die er niet tegelijk konden zijn en liet die spanning bestaan. Als hij niets had gedaan, was hij ingegaan tegen zijn diepe overtuiging. Toen hij wel wat deed, ging hij in tegen zijn diepe overtuiging. Hij accepteerde dat wat hij ook deed het een enorm schuldgevoel zou opleveren. Hij probeerde echter niet goed te praten of te vergoelijken wat hij gekozen had om maar van dat schuldgevoel af te komen. Uiteindelijk schreef hij vanuit de gevangenis: “Van nu af aan kan ik me alleen nog maar onverscheurd voelen als ik mijn ego overgeef aan God.”

Bonhoeffer had de hoop, en het wanhopige vertrouwen, dat er ergens overkoepelende mechanismen zullen zijn die beide onverenigbare kanten toch bij elkaar blijken te brengen. Hij wist dat het te maken had met overgave aan God, maar meer wist hij ook niet. Als volgelingen van Jezus, de zwaardbrengende Vredevorst, zullen we altijd in die spanning leven: we zien dingen die niet samen kunnen bestaan en we weten dat ze toch allebei waar zijn. Als volgelingen van Jezus staan we voor de uitdaging geen makkelijke antwoorden te geven of de spanning (of het schuldgevoel) uit de weg te gaan, maar vast te blijven houden aan, op zoek te gaan naar en te blijven hopen op het mechanisme dat uiteindelijk de onverenigbare dingen in hetzelfde licht zet.

 

(Fotocredit: Anders Rasmussen, creative commons)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *