Matthijs den Dekker

Stel vragen, zoek God, reis mee. Verhelder je blik. | Een blog sinds 2013

Sinterklaas stopt stoute kinderen in de zak

Kan een blanke bepalen of Zwarte Piet racistisch is?

2 reacties

De Verenigde Naties gaan onderzoek doen naar de vraag of Zwarte Piet een racistisch stereotype is. Ik vraag me af hoe een internationale groep ambtenaren ooit een zinnige conclusie moet bereiken over het sinterklaasfeest, zonder zelf de ervaring te hebben gehad als kind op school te komen en te ontdekken dat er zwarte handafdrukken op het raam zitten en een mandarijn in je schoen. Aan de andere kant ben ik benieuwd hoe het geheel eruitziet voor een buitenstaander. Wat zien zij, dat wij al lang niet meer zien?

Blanke Nederlanders

Ik heb lang, net als veel Nederlanders, geschamperd over de commotie rond Zwarte Piet. Het is toch allemaal niet zo erg, het is roet en geen zwarte huid en het hoort er nu eenmaal bij. Het is traditie. Nu moet ik een kleine correctie aanbrengen: ik heb lang, net als de meeste blanke Nederlanders, geschamperd over de commotie rond Zwarte Piet. Ik zie vooral blanke Nederlanders in mijn Facebooktijdlijn roepen dat ‘ze’ niet zo moeten zeuren.

Dat besef maakt dat ik nu anders tegen de discussie aankijk. Ik heb als blanke Nederlander geroepen dat de zwarte Nederlanders (ik schilder in deze blog de verdeling heel grof, voor het leesgemak; in werkelijkheid zal die niet zo nauw langs die lijnen liggen) zich niet zo druk moeten maken, omdat het allemaal toch niet zo bedoeld is.

Blinde vlek

En dan komen we precies uit bij wat ik een paar weken geleden schreef, over dominante cultuur en waarom luisteren een heilige plicht is. Daarin schreef ik dat ik, zodra ik lid ben van de dominante cultuur, een blinde vlek heb voor de problemen van minderheden. En dat is waar deze discussie over gaat. Het maakt niet uit of Zwarte Piet racistisch bedoeld is, maar het komt wel zo over bij een Surinaamse buurman. Wat geeft mij dan het idee, dat mijn ideeën maatgevend zouden zijn voor zijn pijn, die ik niet voel en die ik niet begrijp?

Luisteren

Als het idee van Zwarte Piet overkomt als een racistisch stereotype met linken naar het slavernijverleden en de kolonisatie, is dat een serieuze zaak. Dan moeten we (wij, als blanke Nederlanders) eerst maar eens luisteren. Blijkbaar roept het wat op, blijkbaar ‘zit er nog iets’. Misschien hebben ze een punt, maar dat weten we pas als we serieus luisteren. En open durven staan voor het idee dat voor veel mensen discriminatie, kolonisatie en ons slavernijverleden nog steeds een rauwe plek is. Een blanke kan niet in zijn eentje bepalen of Zwarte Piet racistisch is.

Ik heb ergens het idee dat deze discussie heel wat minder fel en principieel gevoerd zou worden als blanke Nederlanders meteen erkenning zouden hebben gegeven voor de gevoelens van anderen. Als ze meer zouden luisteren en begrip zouden tonen. Niet het gesprek aangaan om paternalistisch te vertellen hoe de traditie in elkaar steekt en dat het allemaal roet is, maar om echt te horen welke pijn er bij anderen leeft.

 

***

Ik heb twee bijdragen aan deze discussie gelezen die ik erg zinnig vond. Paul Abspoel wijst op het feit dat de zo solide geachte traditie de afgelopen 50 jaar al behoorlijk veranderd is.
Bas Heijne trok in zijn column in NRC van afgelopen weekend de discussie breder door te stellen dat deze kwesties een beroep doen op onze empathie, iets waar we eigenlijk niet zo’n zin in hebben.

2 thoughts on “Kan een blanke bepalen of Zwarte Piet racistisch is?

  1. Of iemand zou kunnen bepalen of zwarte piet racistisch is ligt dus aan het ras van die persoon? Wat een racistische gedachte!

  2. Volgens mij vind je Surinaamse buurman het helemaal niet erg. Lees voorpagina van AD maar eens. Daarbij heb ik het idee dat we als NL,ers graag ergens over willen zeuren, zodat we de echte problemen niet onder ogen hoeven te zien. Bijvoorbeeld hoeveel kinderarbeid er is gebruikt voor de kadootjes van 5 december. Of onder welke omstandigheden de cacaoboeren moeten werken voor onze chocoladeletters. Maar erkenning van ons slavernij verleden is zeker noodzakelijk, net als goede geschiedenis lessen hierover.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *